Zasady rachunkowości i ich znaczenie w praktyce

Zasady rachunkowości i ich znaczenie w praktyce

Zasady rachunkowości stanowią podstawę działania systemu rachunkowości. Są to normy, reguły
i standardy które powstały w oparciu o wiedze i doświadczenie wielu pokoleń. Ich stosowanie daje możliwość uzyskania niezbędnych informacji o sytuacji przedsiębiorstwa. Stosując zasady rachunkowości mamy pewność, że operacje gospodarcze ewidencjonowane w księgach rachunkowych są rzetelne, pełne, jasne oraz wiarygodne. Każda osoba prowadząca pełne księgi rachunkowe musi  znać i kierować się zasadami rachunkowości.

Każda jednostka zobligowana przepisami prawa do prowadzenia ksiąg rachunkowych lub jednostka, która dobrowolnie wybrała taką formę ewidencjonowania operacji gospodarczych na mocy art. 4 ust. 1 ustawy o rachunkowości zobowiązana jest sporządzić własną politykę rachunkowości opracowaną na podstawie zasad rachunkowości, które dzielimy na trzy grupy: uniwersalne, nadrzędne i szczegółowe.

Zasady uniwersalne stosowane są globalnie we wszystkich krajach. Wyróżniamy: zasadę dwustronnego zapisu, zasadę podmiotowości i zasadę periodyzacji.

Zasada dwustronnego zapisu zakłada, że każde zdarzenie gospodarcze powinno być ujmowane po dwóch stronach kont księgowych po stronie aktywów- zasoby majątkowe, jak i pasywów- źródła pochodzenia majątku.

Zasada podmiotowości oznacza, że ewidencja zdarzeń gospodarczych powinna być prowadzona
w jednostkach gospodarczych mających nazwę oraz wyodrębnionych pod względem majątkowym, organizacyjnym i prawnym. Dana operacja gospodarcza może dotyczyć tylko jednej jednostki

Przykład 2.

Pani Alicja Kowalska prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, ale jest też udziałowcem w sp. z o.o.. Pani Alicja zakupiła towar w imieniu spółki za 10.000 zł. Zatem operacja ta jest operacją gospodarczą spółki, a nie Pani Alicji, jako osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą.

Zasada periodyzacji inaczej zasada okresowych sprawozdań finansowych stanowi, że ewidencja zdarzeń gospodarczych powinna odbywać się w okresach, których te zdarzenia dotyczą np. w danym roku obrotowym.

Przykład 3.

Spółka Gamma nabyła polisę ubezpieczeniową na samochód znajdujący się w środkach trwałych. Rok obrotowy firmy jest zgodny z rokiem kalendarzowym. Polisa została zawarta na rok od września danego roku do sierpnia następnego roku. W takiej sytuacji koszty zostaną podzielone proporcjonalnie między rokiem bieżącym, a kolejnym.

Do nadrzędnych zasad rachunkowości należy zaliczyć:

  • zasadę ciągłości- nakazuje stosowania we wszystkich latach prowadzenia działalności gospodarczej pierwotnie ustalone wytyczne do prowadzenia ksiąg rachunkowych.
  • zasadę kontynuacji działania- tworząc sprawozdanie finansowe zakładamy, że firma będzie działać w niezmienionym istotnie zakresie.

Przykład 4.

Firma Delta zakłada w następnym roku obrotowym zimniejszych stan zatrudnienia pracowników o 80% oraz odsprzedać część majątku firmowego, tym samym znacznie zmniejszając wielkość produkcji. Firma Delta w takim przypadku nie może w swoim sprawozdaniu finansowym zawrzeć informacji o kontynuacji działania, ponieważ sprawozdanie było by nierzetelne dla jego odbiorców np. kontrahentów, udziałowców.

  • zasadę istotności- pełne księgi rachunkowe powinny zawierać wszystkie zdarzenia gospodarcze wpływające w istotny sposób na ocenę sytuacji.

Przykład 5.

Firma Delta osiąga przychody w granicach 100 mln zł rocznie. Firma zakupiła prenumeratę gazety branżowej od września bieżącego roku do sierpnia następnego roku w kwocie 200 zł płatną z góry za cały okres. Firma Delta w polityce rachunkowości zawarła informacje, że
w czasie rozlicza koszty o wartości powyżej 1.000 zł. Zatem zakup prenumeraty za 200 zł spółka uznała jako niezbyt istotny do rozliczenia go w czasie.

  • zasadę memoriału- koszty i przychody powinny być ujmowane w księgować rachunkowych
    w okresie w którym faktycznie powstały.

Przykład 6.

Pan Jan Kowalski prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą wybrał kasową metodę rozliczania kosztów, czyli ewidencjonuje koszty w momencie wystawienia faktury bez znaczenia jakiego okresu koszt dotyczy. Jednostka prowadząca księgi rachunkowego musi wszystkie zdarzenia gospodarcze ujmować w okresem w którym powstały.

  • zasadę współmierności kosztów i przychodów- koszty i odpowiadające im przychody muszą zostać ujęte w księgach rachunkowych w tym samym okresie sprawozdawczym.

Przykład 8.

Firma Alfa produkuje młynki do kawy. W miesiącu sierpniu zakupiono 10.000 zestawów części do złożenia 10.000 młynków. W sierpniu firma sprzedała jedynie 6.000 młynków, więc zgodnie z zasadą współmierności kosztem sprzedanych produktów będzie cena zakupu 6.000 zestawów części.

  • zasadę ostrożności, czyli zasada ostrożnej wyceny- składniki aktywów i pasywów należy wyceniać według faktycznie poniesionych na ich nabycie kosztów, pamiętając o zasadzie ostrożności np. przy wycenie aktywów należy zwrócić uwagę na zmianę wartości użytkowej składników aktywów, niedopuszczalne jest zniekształcenie wyniku finansowego.
  • zasadę zakazu kompensaty- nie jest dozwolone kompensowanie ze sobą równych wartości co do rodzaju aktywów i pasywów, bądź przychodów i kosztów np. księgując zobowiązania dotyczące jednego kontrahenta każdą transakcje wykazujemy w osobnej pozycji.
  • zasada wiarygodności- księgi rachunkowe muszą być prowadzone w sposób rzetelny by nie zniekształcić oceny funkcjonowania danej jednostki.

Szczegółowe zasady rachunkowości uściślają zasady uniwersalne i podstawowe są to:

  • zasada dokumentacji- każda operacja gospodarcza musi zostać udokumentowana.
  • zasada kompletności- księgi rachunkowe muszą być kompletne.
  • zasada przejrzystości- dokumentacja księgowa powinna być prowadzona w sposób przejrzysty i jasny dla wszystkich.
  • zasada terminowości i aktualności- wykazujemy zawsze informacje w obecnym stanie.
  • zasada porównywalności sprawozdań- księgi muszą być prowadzone w języku polskim
    i w walucie polskiej aby użytkownicy sprawozdania mogli się z nim z łatwością zapoznać.

 

Podsumowując bez przestrzegania podstawowych zasad rachunkowości nie jesteśmy w stanie pokazać rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. Zmiana przepisów podatkowych nie wpływa w żaden sposób na zmianę ani aktualność podstawowych zasad rachunkowości.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies oraz localStorage, są one potrzebne do prawidłowego działania więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close