Roczne rozliczenie składki zdrowotnej to obowiązek każdego przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, który opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne w zależności od osiąganych dochodów lub przychodów. W praktyce oznacza to konieczność porównania sumy zapłaconych składek w trakcie roku z należną składką wynikającą z rocznego wyniku finansowego firmy wynikającego najczęściej z deklaracji: PIT-36, PIT-36L oraz PIT-28.
Kogo dotyczy rozliczenie rocznej składki zdrowotnej?
Obowiązek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej dotyczy przedsiębiorców rozliczających się według:
- skali podatkowej,
- podatku liniowego,
- ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Termin rozliczenia oraz płatności za 2025 rok
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 rok należy wykazać w deklaracji ZUS DRA lub ZUS RCA składanej za kwiecień 2026 r., czyli do 20 maja 2026 r. Jeżeli z rozliczenia wyjdzie składka do dopłaty to opłaca się ją razem z sumą składek z deklaracji za 04.2026 r. do dnia 20 maja 2026 r.
Na czym polega rozliczenie roczne składki zdrowotnej na zasadach ogólnych i podatku liniowym
Odpowiednio w deklaracjach za okres od 02.2025 r. do 01.2026 r. przedsiębiorcy wykazywali za poszczególne miesiące roku 2025 swój dochód narastająco pomniejszony o kwoty dochodu z poprzednich miesięcy, w przypadku straty wykazywali kwotę 0,00 zł. Na zakończenie roku obliczamy wysokość rocznej składki zdrowotnej w zależności od formy opodatkowania działalności gospodarczej:
- zasady ogólne w wysokości 9% od dochodu za 2025 r.
- podatku liniowego w wysokości 4,9% od dochodu za 2025 r.
Minimalna roczna podstawa składki zdrowotnej za 2025 r. to kwota: 41 994,00 zł. na zasadach ogólnych. Gdy dochód roczny jest równy lub niższy tej kwocie to należna jest minimalna roczna składka zdrowotna w wysokości 3 779,46 zł. Ze względu na niższy procent składki na podatku liniowym kwota dochodu rocznego musiała by wynosić powyżej 77.131,84 zł by płatna była składka zdrowotna powyżej kwoty minimalnej tj. powyżej 3.779,46 zł.
Kwota dochodu do składki zdrowotnej ,a sprzedaż środków trwałych- nowe przepisy od 2025 r.
Kwota dochodu stanowiąca podstawę obliczenia wysokości rocznej składki zdrowotnej nie zawsze będzie tożsama z kwotą dochodu wykazaną w PIT za dany rok. Od 2025 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące ustalenia jej podstawy a mianowicie dochód ze sprzedaży środka trwałego nie wlicza się do dochodu będącego podstawą składki zdrowotnej. Dochód ze sprzedaży środków trwałych obliczamy jest w następujący sposób: przychód ze sprzedaży (cena sprzedaży) – niezamortyzowana wartość środka trwałego (wartość początkowa pomniejszona o dokonane odpisy amortyzacyjne).
Ustawodawca nie zobowiązał przedsiębiorców do stosowania tego pomniejszenia, gdy jest to dla nich mniej korzystne niż wykazanie przychodu i kosztu w postaci niezamortyzowanej wartości środka trwałego.
Co ważne przychód ze sprzedaży środka trwałego przy opodatkowaniu działalności ryczałtem ma znaczenie przy ustaleniu podstawy do składki zdrowotnej dopiero wtedy, gdy mógłby wpłynąć na próg składki zdrowotnej (czyli np. przekroczenie 60 tys. / 300 tys. zł).
Wartość sprzedaży środka trwałego w podstawie składki zdrowotnej na przykładzie
Pani Monika nabyła w czerwcu 2024 r. samochód osobowy o wartości 100.000,00 zł. Po roku użytkowania postanowiła go sprzedać. Samochód był amortyzowany liniowo stawką 20% rocznie. Odpisy amortyzacyjne od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. wynosiły 20.000,00 zł. Niezamortyzowana wartość samochodu w momencie jego sprzedaży wynosiła 80.0000,00 zł. Pani Monice zależało na szybkiej sprzedaży dlatego zgodziła się sprzedać samochód za 70.000,00 zł. W tym przypadku Pani Monice bardziej opłaca się ująć do podstawy składki zdrowotnej zarówno kwotę przychodu jak i kwotę niezamortyzowanej wartości samochodu.
Wersja 1.- ujmujemy przychód ze sprzedaży środka trwałego i niezamortyzowaną część środka trwałego
Dochód z działalności Pani Moniki za 2025 r. wynosi 400.000,00 zł + przychód ze sprzedaży samochodu: 70.000,00 zł- niezamortyzowana wartość samochodu 80.000,00 zł= 390.000,00 zł- podstawa do wyliczenia rocznej składki zdrowotnej
Wersja 2.- nie ujmujemy przychodu ze sprzedaży środka trwałego ani kosztu niezamortyzowanej części środka trwałego
Dochód z działalności Pani Moniki za 2025 r. wynosi 400.000,00 zł + przychód ze sprzedaży samochodu: 0,00 zł- niezamortyzowana wartość samochodu 0,00 zł= 400.000,00 zł- podstawa do wyliczenia rocznej składki zdrowotnej
Jak widzimy w tej sytuacji nie jest opłacalne stosowanie nowych przepisów.
Na czym polega rozliczenie roczne składki zdrowotnej na ryczałcie
W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych składka zdrowotna nie jest liczona od dochodu, tylko od rocznego przychodu. Roczne rozliczenie polega więc na sprawdzeniu, czy przez cały rok przedsiębiorca płacił składkę w odpowiedniej wysokości względem faktycznego przychodu.
Składka zdrowotna jest opłacana w wysokości odpowiedniej do następujących progów dotyczących przychodu:
- do 60 000 zł przychodu
- 60 000 – 300 000 zł
- powyżej 300 000 zł
Każdy próg oznacza inną, stałą miesięczną składkę (liczoną od określonego % przeciętnego wynagrodzenia).
Można stosować dwie metody płatności składki zdrowotnej na ryczałcie w roku podatkowym a mianowicie:
- Składkę zdrowotną ustalamy na podstawie bieżącego przychodu narastająco np. miesięczny przychód przedsiębiorcy pomniejszony o składki społeczne to 10 tys zł, co oznacza że od I-VI 2025 r. opłacał składkę według I progu a od lipca do grudnia 2025 r. według II progu. Jednak finalnie w ujęciu rocznym przychód przedsiębiorcy mieści się w II progu dlatego w rozliczeniu rocznym składki zdrowotnej należy dopłacić różnice w kwocie składki zdrowotnej do zapłaty za 6 miesięcy między I a II progiem.
- Składka zdrowotna ustala na podstawie przychodu z roku poprzedniego 2024 oznacza, że jeśli w 2024 r. przedsiębiorca wykazał przychód np. 250.000,00 zł i w 2025 r. przychód przedsiębiorcy dalej będzie się mieścił w II progu do 300.000,00 zł występuje brak dopłaty w rozliczeniu rocznym. Dopłata w rozliczeniu rocznym składki zdrowotnej wystąpi, gdy cały rok przedsiębiorca płacił składkę np. z II progu a finalnie przychód roczny przedsiębiorcy za 2025 r. będzie mieścił się w III progu.
Należy pamiętać o rozliczeniu rocznej składki zdrowotnej również dla działalności zlikwidowanych lub zawieszonych w trakcie roku 2025 r.
Przypominamy jakie są wysokości składek ZUS w 2026 r.——> Wysokość składek ZUS przedsiębiorcy w 2026 r.
Data: 30.04.2026 r.
